فصل دوم در بيان مزاجهائى كه استعداد ابتلاء به آبله دارند و اوقاتى كه آبله در آن اوقات شيوع مىيابد مزاجهاى مستعد قبول آبله بطور كلى آنهائى هستند كه مزاج مرطوب داشته و سفيدپوست و چاق و سرخ‌رنگ باشند و كسانى كه سرخ‌رو و يا گندم‌گون چاق و آنها كه داراى مزاجهائى كه اغلب به تبهاى گرم « 1 » و منبطقه « 2 » و رعاف و چشم‌درد مبتلى مىشوند و در بدنشان دانه‌اى سرخ و سفيد « 3 » و جوش « 4 » مىزند ، و آنها كه در خوردن شيرينيها مخصوصا خرما و عسل و انجير و انگور و انواع شيرينىهاى غليظ و سخت مثل حلواهاى آردى « 5 » و پالوده‌ها « 6 » و همچنين كسانى كه شراب و شير زياد مىخورند « 7 » نيز استعداد ابتلاء به اين بيمارى را دارند .

--> ( 1 ) - يا حماى حار . ( 2 ) - اين كلمه ممكن است مطبقه باشد ؟ ( 3 ) - در متن عربى « بثور البيض و الحمر » آمده است . ( 4 ) - جوش در اين عبارت ترجمه نفظ ( بضم نون و فتح فاء و سكون طاء ) هم معناى آبله دارد و هم جوش‌هاى صورت است . ( 5 ) - حلواهاى آردى را در عربى عصايد ( جمع عصيده ) گويند ، همان حلواهائى است كه در ايران معمول است و آن را با آرد و عسل مىسازند . ( 6 ) - پالوده كلمه فارسى است كه معرب آن فالوزج و فالوذج و فالوذق و فالودج آمده است . ( 7 ) - رازى را عقيده آن است كه خوردن شير زياد آبله در شخص ايجاد مىنمايد و اين نكته را در يكى از تاريخچه‌هاى طبى خود متذكر گرديده است [ رجوع شود به حكايات طبى « بقيه حاشيه در صفحه بعد »